Castel del Monte - Zamek ósemek
Południowe Włochy

W Warszawie kupisz książkę w salonie EMPiK w Domach Centrum
książka "Zamki na starych pocztówkach" - najlepsze oferty on line:

Najbardziej niezwykły widok Castel del Monte to widok z powietrza. Oglądany z lotu ptaka w niczym nie przypomina średniowiecznej warowni lecz całkiem współczesną konstrukcję o zagadkowym przeznaczeniu. Być może właśnie stąd wzięły się teorie, że Castel del Monte to ukryta... wyrzutnia kosmicznych rakiet lub zamaskowane lądowisko pozaziemskich cywilizacji!

Zwolennicy fantastycznych teorii widzieli w zamku również olbrzymie obserwatorium astronomiczne albo miejsce służące wtajemniczonym do ładowania się pozytywną energią. I kto wie czy ta ostatnia teoria nie jest najbliższa prawdzie. Faktycznie, do dziś, mimo badań, nie wiadomo dokładnie po co wybudowano tak dziwny zamek.

Stoi na odludnym i prawie idealnie płaskim terenie. Pod jego budowę wykorzystano jedyne w okolicy niewielkie wzniesienie. Ponieważ dookoła brak lasów, Castel del Monte jest przy dobrej pogodzie widoczny już z odległości wielu kilometrów.

To co zaskakuje to kształt. Idealna symetria wpisana w magiczną liczbę 8. Osiem boków o długości 16.5 metra każdy. Osiem ośmiokątnych wież o wysokości 25 metrów na każdym z ośmiu narożników. W środku dziedziniec. Oczywiście ośmiokątny. Do tego po osiem wielkich sal na każdym z pięter. I osiem olbrzymich okien.

Łowcy tajemnic odnajdują jeszcze inne ósemki, a niektóre tropy mogą przyprawić o ciarki na plecach. Zamek wybudował Fryderyk II. Niemiecki król i rzymski cesarz, którego życiorys mógłby posłużyć jako scenariusz niezłego filmu z gatunku "płaszcza i szpady". Fryderyk II zmarł w 1250 roku. Łatwo zauważyć, że suma cyfr 1,2 i 5 to przecież też... osiem! Niezwykły zamek został wybudowany w ekspresowym jak na tamte czasy tempie. Pomiędzy 1229 i 1249 rokiem. Choć przy głównym wejściu można odnaleźć ślady opuszczanej z góry żelaznej bramy, to brak jakichkolwiek zewnętrznych murów obronnych praktycznie wyklucza militarne przeznaczenie obiektu. Jedyną ochroną były grube na ponad dwa i pół metra ściany.

Po cóż więc potrzebna była Fryderykowi osamotniona warownia na południu Włoch ? Być może był to tylko kaprys wielkiego władcy i pałacyk myśliwski do ulubionych polowań z sokołem. Podobno zatwierdzając plany cesarz wzorował się na słynnym ośmiokątnym meczecie Omara w Jerozolimie. Faktem jest, że Fryderyk II był w Jerozolimie. Trafił tam z VI wyprawą krzyżową, którą sam zorganizował. Dotarł do Palestyny i po zawarciu traktatu z sułtanem egipskim zwrócił chrześcijanom miasto wraz z Betlejem i Nazaretem. Przy okazji koronował się na króla Jerozolimy w 1228 roku.

W czasie budowy Castel del Monte Fryderyk II prowadził nieustanną walkę z papiestwem. Uparcie dążył do podporządkowania sobie państwa kościelnego. W efekcie został wyklęty przez Papieża Innocentego IV. Pozbawiony tronu stracił panowanie najpierw w Niemczech (1245) a potem w Italii (1249). Okazji do polowań i radości nie było więc zbyt wiele. Zmarł podczas zarazy w Fiorentino.

Opuszczony zamek szybko znalazł zupełnie nowe, dość zaskakujące zastosowanie. Kiedy nieślubny syn Fryderyka II Manfred przegrał w 1266 roku bitwę po Benevento, jego synowie: Enrico, Federico i Azzolino trafili do Castel del Monte w charakterze pilnie strzeżonych więźniów. W zimnych i ponurych murach przebywali zamknięci przez... 30 lat! Później historia wspomina o zamku tylko raz. Podczas zarazy w 1665 roku, bogate rodziny z pobliskiej Andrii (18km) skutecznie szukały w zamku schronienia przed groźną i nieuleczalną epidemią.

Opuszczony pod koniec XVII wieku Castel del Monte powoli popadał w ruinę. Do wnętrza zaglądali tylko okoliczni pasterze owiec i drobni złodziejaszkowie jakich nigdy tu nie brakowało. Wreszcie w 1876 roku zrujnowany zamek trafił pod opiekę państwa.

Wybudowany z matematyczną precyzją zamek przez lata rozgrzewał wyobraźnię pisarzy i poetów. Dopatrywano się kolejnych ósemek wraz z ich magicznym znaczeniem. Osiem symbolizuje nieskończoność. W religii osiem oznacza połączenie pomiędzy Bogiem i Człowiekiem. Pisano, że Fryderyk II chciał symbolicznie łączyć Wschód z Zachodem i Ziemię z Niebem. Mateusz Paris nazwał Fryderyka stupor mundi - zdumieniem świata.

Jedna z teorii głosi, że zamek to wielki astronomiczny kalendarz. Zwolennicy takiego twierdzenia obliczyli precyzyjnie jaka była oryginalna wysokość wież i murów. Na tej podstawie, porównując to z obserwacjami, dopatrzyli się specyficznego układu cieni rzucanych na korytarze i dziedziniec przez Słońce w dniu przesilenia 23 września. Inni wiążą wymiary zamku z pomiarami piramidy Cheopsa. Oczywiście teorii jest dużo więcej i przy odrobinie szczęścia można spotkać zwolenników i przeciwników poszczególnych twierdzeń podczas zwiedzania.

Za dodatkową opłatą można nabyć też precyzyjne wykresy ułatwiające na przykład dowiedzenie związku pomiędzy wymiarami zamku oraz gwiazdami i znakami zodiaku.

Tekst opublikowany w dzienniku "Rzeczpospolita"
Dodatek "Moje Podróże", nr 286, piątek 08.12.2000.
Szczegóły: patrz archiwum "Rzeczpospolitej"