Kamienne wieże - Nuragi
Sardynia - Włochy

W Warszawie kupisz książkę w salonie EMPiK w Domach Centrum
książka "Zamki na starych pocztówkach" - najlepsze oferty on line:

Przedziwne kamienne budowle w kształcie wież rozsiane są po całej Sardynii. Powstały między 1500 a 500 rokiem p.n.e. i spełniały różne funkcje. Archeologowie odkryli już na wyspie pozostałości po ponad... 30 tysiącach podobnych konstrukcji!

Wszystkie wznoszone były w taki sposób aby z każdej z nich widać było na horyzoncie przynajmniej dwie inne. Dziś na Sardynii podziwiać można jeszcze ponad 7 tysięcy istniejących Nuraghów.

Cywilizacja Nuorska swój największy rozkwit miała w czasach od X - VIII wieku p.n.e. Koniec epoki kamiennych budowli przyniosła równoczesna wojna mieszkańców Sardynii z Kartagińczykami (atakowali od południa) i Rzymianami (od północy). Ci, którym udało się przetrwać uciekli w niedostępne góry w centrum wyspy.

Sur Nuraxi, zwane też "Kamienną stolicą", to największe i najbardziej znane skupisko budowli Nuorskich na Sardynii. Leży około 50 km od Cagliari (stolica wyspy) w dość niedostępnej okolicy. W samym centrum pozostałości po Nuorskim mieście stoi ogromna kamienna forteca.

Główna wieża miała kiedyś podobno około 21 metrów. Dziś najwyżej położony punkt wznosi się na około 15 metrów i robi na zwiedzających spore wrażenie. Szczególną atrakcją jest system kamiennych korytarzy łączących wszystkie ważniejsze miejsca fortecy. Ciekawy jest fakt, że Nuorskie miasto przetrwało dzięki temu, iż zostało... zasypane! Naukowcy przypuszczają, że w obawie przed Rzymianami mieszkańcy Sardynii zakopali miasto pod ziemią. Dopiero w 1949 roku ulewne deszcze zmyły tony ziemi i odsłoniły fragmenty zasypanego miasta.

Pałac San't Antine leży w samym centrum Valle dei Nuraghi (Dolina Nuorska). Określany jest mianem Nuraghe Majore i zbudowano go około XIV wieku p.n.e. W odróżnieniu od Sur Nuraxi nie jest otoczony zabudowaniami kamiennej wioski. Ma za to doskonale zachowane ściany, dziedzińce i sekretne korytarze. Mury obronne mają prawie 5 metrów, a stojąca w centrum trzypiętrowa wieża około 16 metrów.

Kilka kilometrów dalej w głąb niedostępnej doliny (uwaga - tam brak jakiejkolwiek komunikacji) leży nuorskie cmentarzysko. Teren poddawany jest teraz zabiegom konserwatorskim i wstęp dla turystów jest wzbroniony (jeżeli wiesz coś o tym, że miejsce oficjalnie otwarto dla zwiedzających to proszę daj mi znać). Dziura w płocie i wydeptana ścieżka do grobowców świadczą jednak o czymś zupełnie innym.

Dokładne mapy Sardynii pokazują, że cała wyspa pokryta jest Nuragami. Kamienne konstrukcje stoją w najbardziej zaskakujących miejscach. W sumie jest ich kilka tysięcy. Najlepsze przewodniki i mapy podają lokalizacje właśnie ok. 7000 Nuragów. Niektóre z nich są w bardzo dobrym stanie. Inne, zarośniete, powoli rozsypują się w gorącym, śródziemnomorskim klimacie. Część obiektów jest dość dobrze zabezpieczona.

W wyjątkowych przypadkach, na przykład w San't Antine, trzeba zapłacić za wstęp. Nuragom niekiedy towarzyszą komory grobowe w kształcie klasycznych dolmenów (raczej niewielkich). Głównym mieszkańcem Nuragów są dziś jaszczurki i jadowite węże. Najczęściej wygrzewają się na słońcu. Lepiej więc trochę uważać.

Zobacz też mój tekst opublikowany w dzienniku "Rzeczpospolita"
Dodatek "Moje Podróże", nr 157, piątek 07.07.2000.
Szczegóły: patrz archiwum "Rzeczpospolitej"